{"id":2354,"date":"2025-07-28T15:12:36","date_gmt":"2025-07-28T14:12:36","guid":{"rendered":"https:\/\/bluehousemedia.nl\/?p=2354"},"modified":"2025-08-07T21:18:57","modified_gmt":"2025-08-07T20:18:57","slug":"bezoek-aan-s-wereld-oudste-in-bedrijf-zijnde-zenderpark-nauen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bluehousemedia.nl\/?p=2354","title":{"rendered":"Bezoek aan &#8216;s wereld oudste in bedrijf zijnde zenderpark in Nauen."},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"627\" src=\"https:\/\/bluehousemedia.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Nauen-1024x627.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2355\" style=\"width:1300px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/bluehousemedia.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Nauen-1024x627.jpg 1024w, https:\/\/bluehousemedia.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Nauen-300x184.jpg 300w, https:\/\/bluehousemedia.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Nauen-768x470.jpg 768w, https:\/\/bluehousemedia.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Nauen-1536x940.jpg 1536w, https:\/\/bluehousemedia.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Nauen.jpg 1600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Sinds 1906 in gebruik, tegenwoordig door Media Broadcast<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Volgende week een bijzondere afspraak in Nauen in Duitsland. In de buurt van Berlijn bevindt zich het oudste en in werking zijnde zendstation ter wereld. Tegenwoordig wordt er nog met 500kW vermogen op kortegolf uitgezonden. Hier volgt een <strong>uitgebreid overzicht<\/strong> van de beroemde Nauen-zender, het oudste nog in bedrijf zijnde zendstation ter wereld:<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Algemeen &amp; Bouw<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Nauen Transmitter Station, in gebruik sinds <strong>1 april 1906<\/strong>, is &#8216;s werelds <strong>oudste continu werkende radio-installatie<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li>Het gebouw dat nu nog gebruikt wordt, is het centrale zendgebouw, ontworpen door Hermann Muthesius en gebouwd in <strong>1920<\/strong>. Dit Art\u2011Deco\u2011pand is tegenwoordig een beschermd monument.<br><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Welke zenders zenden er tegenwoordig uit?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Sinds de Duitse hereniging (1991) en overdracht aan Deutsche Telekom en vervolgens <strong><a href=\"https:\/\/www.media-broadcast.com\/\">Media Broadcast GmbH<\/a><\/strong>, wordt Nauen gebruikt als <strong>modern kortegolf\u2011uitzendstation<\/strong> met onder andere AX\u2011ALLISS antennes en <strong>500\u202fkW Telefunken S4105 transmitters, geplaatst tussen 1995\u20111997<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li>Vandaag de dag distribueren kortegolf\u2011diensten zoals internationale omroepen of commerci\u00eble relays via deze locatie.<br><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Historisch hoog vermogen<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>1906<\/strong>: start met 25\u202fkW vonk\u2011transmitter (spark gap), later ~10\u202fkW output op \u00b175\u2011100\u202fkHz.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1911\u20111913<\/strong>: upgrade naar 35\u202fkW en daarna 100\u202fkW quenched\u2011spark transmitter met antennes tot 1.037\u202fm en bereik tot ~9.000\u202fkm.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1916<\/strong>: twee Joly\u2011Arco alternators van elk 400\u202fkW parallel opgesteld (dus tot 800\u202fkW longwave systemen) \u2013 toen wereldrecord vermogen.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1920\u20111930s<\/strong>: laatste longwave unit voor 1923, daarna vacu\u00fcmbuis shortwave systemen; in 1959\u20111989 GDR\u2011tijd tot 100\u202fkW per zender en vanaf 1971 ook <strong>500\u202fkW superpower shortwave\u2011zenders<\/strong>.<br><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Tweede Wereldoorlog<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Tijdens WOII bleven de longwave\u2011alternator zenders operationeel voor communicatie met de U\u2011boten onder water (VLF).<\/li>\n\n\n\n<li>In mei 1945, na de Russische bezetting, werden alle technische installaties <strong>gedemonteerd<\/strong> en de masten opgeblazen; het gebouw bleef gespaard en veranderde tijdelijk in opslagruimte .<br><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Huidige situatie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Er zijn nog steeds <strong>kortegolf\u2011antennes<\/strong>, waaronder vier grote roterende ALLISS\u2011antennes, elk met <strong>500\u202fkW<\/strong> zendvermogen.<\/li>\n\n\n\n<li>Het aantal personeelsleden: openbare bronnen vermelden zelden exacte aantallen; typisch wordt het station beheerd door een team van technici binnen Media Broadcast. Er is geen openbaar gedetailleerd personeelsaantal bekend \u2013 vermoedelijk enkele tientallen medewerkers.<br><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Museum &amp; publiek<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Er bestaat geen officieel museum in het gebouw, maar vliegtuig\u2011 en zendhistorici organiseren soms rondleidingen of bezoeken. Het Muthesius\u2011gebouw wordt soms in historische context toegankelijk gesteld.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Het \u201crotatable tower\u201d van 1964 (prototype kortegolf draaian\u00adtenne) is bewaard gebleven als industrieel monument.<br><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Storingen in het verleden<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Hoewel zenders en antenne zuilen soms stormschade of technische gebreken hebben gehad (zoals de storm in 1912 die de 200\u202fm mast verwoestte), zijn grote lange\u2011termijn storingen in de literatuur niet uitgebreid gedocumenteerd. De demontage in 1945 was wel een fysieke \u201cstoring\u201d van structuur.<\/li>\n\n\n\n<li>Kortegolf\u2011uitzendingen vanaf Nauen zijn later betrouwbaar, met incidentele storingen zoals elke grote technische installatie.<br><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Zendmasten &amp; hoogte<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>De oorspronkelijke antennes: 100\u202fm, later 200\u202fm masten (1911\u201112), later vijf torens van 120\u202fm met flattop antenne van 1.037\u202fm in 1913; in 1920 zelfs twee masten van 260\u202fm en vier masten van 125\u202fm voor flattop van 2.484\u202fm.<\/li>\n\n\n\n<li>De <strong>hoogste mast<\/strong> die ooit stond was van <strong>260\u202fm<\/strong> (1920) als onderdeel van dat flattop\u2011antenne\u2011systeem. Die masten bestaan inmiddels niet meer.<br><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Vermogen middengolf en lange golf gebruikte<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Lange golf (longwave\/VLF)<\/strong>: in 1906 en in WWI\u2011tijd transmitters van 35\u202fkW en 100\u202fkW spark en 800\u202fkW alternator waren actief op lage frequenties (bijv. 12\u201148\u202fkHz) met enorme bereikcapaciteit, gebruikt voor telegrammenschen en later U\u2011bootoverdracht.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Middengolf<\/strong> (medium wave) minder prominent \u2013 Nauen focuste op low\u2011frequency longwave en later shortwave. In de jaren \u201920 zijn longwave transmitter uiteindelijk uitgefaseerd.<br><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Conclusie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nauen is een uniek technologisch historisch monument: vanaf 1906 continu operationeel, <strong>met piekvermogens tot 800\u202fkW in longwave<\/strong> en later 500\u202fkW shortwave. Het oorspronkelijke 1920\u2011gebouw is nog steeds in gebruik. In WOII werd alles ontmanteld behalve het gebouw, daarna herstart onder DDR als gigantisch kortegolf\u2011station. <strong>Tot op heden zenden moderne 500\u202fkW korte\u2011 golf zenders vanuit roterende ALLISS antennes<\/strong>. Hoewel er geen publiek museum is, is de locatie een industrieel-historische trekpleister. Storingen waren incidenteel (storm- of bombardementsschade), maar het station is opmerkelijk robuust gebleven.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/bluehousemedia.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2356\" style=\"width:1300px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/bluehousemedia.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/bluehousemedia.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-300x225.jpg 300w, https:\/\/bluehousemedia.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-768x576.jpg 768w, https:\/\/bluehousemedia.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/bluehousemedia.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image.jpg 1920w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Archieffoto Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Samenvattend<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Aspect<\/strong><\/td><td><strong>Details<\/strong><\/td><\/tr><tr><td><strong>In gebruik sinds<\/strong><\/td><td>April 1906<\/td><\/tr><tr><td><strong>Bouw gebouw<\/strong><\/td><td>1920, architect Muthesius<\/td><\/tr><tr><td><strong>Oudste continu zendstation<\/strong><\/td><td>Ja<\/td><\/tr><tr><td><strong>Historische zendvermogens<\/strong><\/td><td>25\u2013100\u202fkW spark; tot 800\u202fkW alternator<\/td><\/tr><tr><td><strong>Hoogste mast<\/strong><\/td><td>260\u202fm<\/td><\/tr><tr><td><strong>Huidige zenders<\/strong><\/td><td>4\u00d7500\u202fkW shortwave ALLISS antennes<\/td><\/tr><tr><td><strong>Museum<\/strong><\/td><td>Geen formeel museum, wel historisch monument<\/td><\/tr><tr><td><strong>Storingen<\/strong><\/td><td>Stormschade; demontage in 1945<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Op YouTube heeft Media Broadcast een mooie impressie van het station beschikbaar:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe title=\"Gro\u00dffunkstelle \/ Transmitter Station Nauen, Germany\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/f9hsZnJQAWs?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Volgende week een bijzondere afspraak in Nauen in Duitsland. In de buurt van Berlijn bevindt zich het oudste en in werking zijnde zendstation ter wereld. Tegenwoordig wordt er nog met 500kW vermogen op kortegolf uitgezonden. Hier volgt een uitgebreid overzicht van de beroemde Nauen-zender, het oudste nog in bedrijf zijnde zendstation ter wereld: Algemeen &amp; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2354","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blue-house-medianieuws"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bluehousemedia.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2354","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bluehousemedia.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bluehousemedia.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bluehousemedia.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bluehousemedia.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2354"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/bluehousemedia.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2354\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2517,"href":"https:\/\/bluehousemedia.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2354\/revisions\/2517"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bluehousemedia.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2354"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bluehousemedia.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2354"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bluehousemedia.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2354"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}